برای کوروش یغمایی ، نابغه ی موسیقی ایران
یگانه و بی همتا
1- حدود دو سال پیش بود که به گفته کاوه یغمایی یک شرکت آمریکایی نشر آثار موسیقایی از آنجا که تصمیم داشت آلبومی را از خوانندگان منتخب پاپ و راک دهههای 60 و 70 میلادی منتشر کند تحقیقاتی را هم روی آثار کوروش یغمایی آغاز کرده بود. حتی قرار شد از طرف این شرکت افرادی هم عازم ایران شوند و علاوه بر صحبت با خانواده یغمایی و تعدادی از موزیسینهای ایرانی، مستندی را هم از کوروش یغمایی فیلمبرداری کنند. نهایتا یکی دو هفته پیش بود که این آلبوم با عنوان «Forge your own chains» یا همان «زنجیر خودت را بساز» به عنوان منتخب موسیقی پاپ دنیا از سال 1968 تا 1974 روی اینترنت ریلیز ودر سرتاسر دنیا پخش شد. تهیهکننده آلبوم آهنگ «حجم خالی» کوروش یغمایی را به عنوان آهنگ چهاردهم این مجموعه پانزدهترانهای برگزیده است. حجم خالی یکی از آهنگهای استثنایی کوروش یغمایی است که در سال ۱۳۵۴ با شعری از مهدی اخوان لنگرودی ساخته شده و به اجرا رسیده است. این هنرمند در سالهای اخیر این آهنگ را با تنظیم جدید بازخوانی کرده و قصد داشت به عنوان یکی از آهنگهای آلبوم «ملک جمشید» آن را منتشر کند که اینچنین نشد، چون این آلبوم هرگز مجوز انتشار نگرفت. شاید این قسمت از ترانه حجم خالی را به یاد داشته باشید: «تو دلم شادی دیگه جا نداره/ هیچ کی تنهایی ما رو نداره». در این یادداشت علاوه بر پرداختن به این اتفاق مهم قسمتهایی از گفتوگویمان با Eothen Alapatt تهیهکننده این آلبوم را هم میتوانید بخوانید.
2- Eothen Alapatt تهیهکننده آلبوم «Forge your own chains» که خود یک زمانی آهنگساز هیپهاپ بوده، با ضبط آلبومهای هیپهاپ وارد موسیقی شده است. در مورد این آلبوم هم هدف اولیهاش جمعآوری مجموعهای از موسیقی منتخب قارهها برای هر سال بود. او در همان دوره آهنگسازیاش هم جیمی هندریکس را خیلی دوست داشته و از علاقهمندان موسیقی جیمز براون بوده است. ایتون میگوید برای همین بوده که در کارهای گروههای قدرتمند راک تحقیق کرده و از خصوصیاتشان برای تهیه موزیک هیپهاپ بهره برده است، در نتیجه آلبومی ضبط کرده که دوره، گونه و محتوای موسیقایی این موسیقیها در آن لحاظ شده است. میگوید یک وقتی که پشت میز دفترش در لسآنجلس نشسته بوده و به آلبوم The Truth دکتر هوکرز گوش میداده که J.Rocc یکی از روشنفکرترین تنظیمکنندههای هیپهاپ تنظیم کرده بوده و حتی جلد آلبوم هم جلد وسوسهکنندهای بوده است، به این فکر میکرده که «این مدل ضبط صدا چگونه اتفاق میافتد؟» و بعد از آن بوده که به فکر جمعآوری آلبوم «زنجیر خودت را بساز» هم میافتد.
3- اما این تهیهکننده آمریکایی هیپهاپ چطور سراغ یک خواننده راک از کشوری مثل ایران آمد؟ یکی از دوستان ایرانی-آمریکاییاش بعد از سفری که به ایران داشته یک کاست از کوروش یغمایی را برایش میآورد و بعدتر هم پشت صحنهای تصویری از «اخم نکن» به دست میآورد. ایتن میگوید: «نگاهی به کوروش انداختم و ریتم غیرقابل جایگزینی را در هدایت آوازش شنیدم و تصمیم گرفتم حتما او را پیدا کنم. ضبطکنندگان این مجموعه 7ترانهای مطمئن بودند که پیدا کردن آن به نظر غیرممکن میرسد. به طور اتفاقی به کپیای از آن در eBay دست یافتم. یک دلال آهنگهای ضبطی ترکیهای آنرا برای فروش گذاشته بود. من نمیدانم او چطور آنرا پیدا کرده بود. احتمالا یکی از دلالها به او فروختهاند. آهنگ به یکی از دوستان من در لسآنجلس فروخته شد و او برای من آهنگ اصلی حجم خالی را گذاشت. من نمیتوانستم باور کنم! حالا میدانستم که چنین موسیقی و صدای غمگین، غیرقابل توصیف فانک و شجاعانهای باید در ایران وجود داشته باشد و حالا به آن گوش میدادم. من خیلی خوششانس بودم که این آلبوم و «گل یخ» و چهار آهنگ از هفت آهنگ تکی که در اوایل دهه 70 میلادی تولید شده بود را چندین سال بعد در خانه یک دلال کانادایی پیدا کردم.»
4- برایم جالب بود که نظر چنین آدمی را در مورد موسیقی پاپ و راک داخل ایران و تفاوتهایش با جاهای دیگر هم بدانم. «موزیک دهه 60 و 70 میلادی در ایران یا حداقل قسمت روشنفکرانهاش من را به یاد موزیک راک پیشرو ترکیه و در درجهای پایینتر یونان میاندازد. بیشتر تمرکز آن روی ریتم، احساس، آواز زیبا و موفقیت در تاثیرگذاری با تلفیق عناصر موسیقی فولک با فانک یا راک است. در این راه در ایران هیچکس بهتر از کوروش نیست. من ایرانی نیستم، تعصب من به موسیقی فولک ایرانی همینقدر است که دوستش دارم. اما این را میدانم که آهنگهای ضبطشده کوروش در قطعههای جهانی تلفیق پیشرو است. هیچ آهنگ غیر مفرحی در مجموعه کارهایش وجود ندارد. احساسم این است که او باید به اندازه خوانندهها و ترانهسرایان بزرگ ترکیهای مثل باریش مانکو، ارکین کورای، ادیپ اک بایرام و اوز دمیر اردوگان شناخته میشد. همه این نامها در اروپا و آمریکا شناخته شده هستند. اینکه تولیدات آرشیوی کوروش هنوز به صورت غیرمنظم و یکجا جمعآوری شوند،جنایت است.» ایتن در این مدت با دیگر گروههای ایرانی هم آشنا شده است و این آشنایی از آنجاست که در یکی از آلبومهایی که توسط گروه « Dia Prometido» به نام «صدای سکوت» با محوریت تار منتشر شده است و آهنگی از مهرپویا در آن است. ایتن در مورد این آهنگ میگوید «من هیچوقت چنین چیزی نشنیده بودم. آهنگ مهرپویا چنان بود که باعث جذب و جمع شدن افرادی مثل راوی شانجار، برادرزاده راوی، آنا ناندا شانکار، آفرو نیجریهای و گیتاریستی مثل دنیس کافی از اسکورپیو شد.»
5- قصه جالبیست. کوروش یغمایی سالهاست که در ایران دوباره به حاشیه رانده شده است، اجازه انتشار آلبومش را ندارد و اجرایی از او را روی صحنهها نمیبینیم، اما یک تهیهکننده خارجی چنین تحت تاثیر کارهایش قرار گرفته که میخواهد افتخار معرفی او را به جهانیان داشته باشد. «من بسیار خوشبخت شدم که کاوه یغمایی و همسرش نیلوفر را در جستجویم برای اجازه پخش حجم خالی در مجموعهای یافتم. بسیار خوشحال شدم وقتی دیدم که کاوه نهتنها نوارهای اصل ضبط شده کوروش در دهه هفتاد را دارد، بلکه سری آهنگهایی از او دارد که پخش نشدهاند یا اجازه پخش نیافتهاند. به این جذابیت، عکسهایی که خانوادهاش از کوروش داشتند را اضافه کنید که باعث شد برای من روشن شود که او باید در دهه هفتاد چنان مجموعههایی ضبط میکرد. باعث خوشحالی من است که تا چند ماه آینده بهوسیله کوروش اینها را جمعآوری خواهیم کرد و در تابستان 2010 در سرتاسر دنیا مجموعه را پخش خواهیم نمود. به راستی باعث غرور من است که پلی رسمی هستم برای آنهایی که در اروپا و آمریکا هیچگاه صدای کوروش و موسیقی بزرگش را نشنیدهاند.»
6- کاوه یغمایی برای خبردار شدن ما از این اتفاق مهم در موسیقی پاپ ایرانی مهمترین نقش را داشت و سوالی هم خودش از ایتن پرسید که در زیر میخوانید: از ایتن که در لسآنجلس دفتر تهیه و تولید آثار موسیقایی دارد و حتما با موسیقی لسآنجلسی ما هم آشناست میپرسم که نظرش در مورد شرکتهای تولید موسیقی ایرانی در لسآنجلس که آهنگهای قدیمی کوروش و همه موسیقیدانان ایرانی را بدون اجازه کپی و تکثیر میکنند چیست؟ «بسیار ناراحتم از اینکه این شرکتها کارهای هموطنانشان را پخش میکنند چون فکر میکنند موسیقیدانان نمیتوانند اقدامی علیه آنها انجام دهند. اما به جای ناراحتی برای عملی که آنها انجام میدهند، انرژی خود را برای این موضوع میگذارم که به زودی مجموعههایی رسمی مانند مجموعه کوروش کار کنم تا ثابت کنم این کار به روش بهتری نیز میتواند انجام پذیرد. آلبوم ما امتیاز خودش را خواهد داشت.»
7- من هم امیدوارم فرصتهای بیشتری برای معرفی موسیقیهای مختلف ایرانی به جهانیان فراهم شود و اتفاقهایی اینچنینی تداوم داشته باشد. مخصوصا که ایتن میگوید بعد از کوروش میخواهد سراغ مهرپویا برود و معرفی کننده آثار کامل او به جهانیان هم باشد